for occupation

- zasiedlać kimś nowe tereny to settle sb in a new territory, to settle a new territory with sb

- zasiedlić nowo zbudowany blok to move tenants into a newly built block of flats

- budynek gotowy do zasiedlenia a house ready for occupation

- stałe/intratne zajęcie a permanent/well-paid job

- dodatkowe zajęcie an extra job

- imać się różnych zajęć to do odd jobs

- dostać zajęcie w biurze to get a clerical job

- szukać jakiegoś zajęcia to look for a job

- być bez zajęcia to be jobless

- praca w ogródku/obserwowanie ptaków jest frapującym zajęciem gardening/bird-watching is a fascinating occupation

- oddawać się swojemu ulubionemu zajęciu to pursue one’s favourite occupation

- jeśli się nudzisz, znajdź sobie jakieś zajęcie if you’re bored, find yourself something to do

- w chwilach wolnych od zajęć domowych czytam albo słucham muzyki when I’m free from my household chores I read or listen to music

- udać się do swoich zajęć to go about one’s business

- wszyscy słuchali jego wykładu z zajęciem everyone listened to his lecture with interest

- dokonać zajęcia nieruchomości to seize immovables

- zajęcia obowiązkowe obligatory classes

- zajęcia fakultatywne optional classes, options

- plan a. rozkład zajęć timetable

- dzień wolny od zajęć a day off

- prowadzić zajęcia to give classes

- uczestniczyć w zajęciach (stale) to take classes; (raz) to attend a class

perf; po-; -szę, -sisz, -ś; imp, vt

* * *

- szę -sisz

1. ( nakłaniać) ask ( kogoś o coś sb for sth l. sth of sb) (kogoś, by coś zrobił sb to do sth); prosić o głos ask for the floor; prosić kogoś o przebaczenie ask sb's forgiveness; prosić kogoś o przysługę ask sb a favor, ask a favor of sb; prosić kogoś o radę/pomoc ask l. seek sb's advice/help, seek advice/help from sb; prosić kogoś o rękę propose to sb; prosić (kogoś) o pozwolenie ask (sb's) permission, ask permission (from sb); prosić o zadawanie pytań (o przewodniczącym, prelegencie) invite questions; prosić za kimś put in a (good) word for sb; czy mogę prosić o... may l. can I trouble you for...; czy mogę prosić o sól? could you pass the salt?, may I trouble you for the salt?; czy mogę prosić o uwagę? may l. could I have your attention?; czy mogę prosić Piotra? ( do telefonu) could I speak to Peter, please?; uprzejmie prosimy pasażerów o przechodzenie do wyjścia passengers are kindly requested to proceed to the exit; proszę pozostać na miejscach podczas startu ( samolotu) you are requested to remain seated during takeoff; proszę mi wierzyć believe me; proszę Pana/Pani sir/madam; proszę pana ( do nieznanego mężczyzny) mister; proszę pani,... do nauczycielki please miss,...; proszę Państwa ladies and gentlemen; proszę (bardzo) (odpowiedź na „dziękuję”) not at all, you're welcome, don't mention it; (podając l. wskazując coś) here you are; ( wyrażając zgodę) please do, go ahead; ( przepuszczając kogoś w drzwiach) after you; proszę! ( wejść) come in!; no (i) proszę! (well) what do you know!; następny, proszę! next please!; proszę? ( nalegając na powtórzenie) pardon?, excuse me?; (= czym mogę służyć?) can I help you?; proszę za mną follow me, please; proszę tędy this way, please; proszę wstać, sąd idzie all rise, the court is in session; proszę usiąść l. spocząć please, be seated, please take a seat; proszę o uśmiech! ( do zdjęcia) say cheese!; proszę o wybaczenie please accept my apologies; proszę podać wiek, stan cywilny i zawód please state your age, marital status and occupation; proszę pozdrowić ode mnie siostrę/małżonka itp. remember me to your sister/husband etc.; proszę przyjść do mnie w piątek come and see me on Friday.

2. ( zapraszać) invite ( kogoś na coś sb to l. for sth); prosić kogoś do pokoju/na herbatę ask sb in/to tea.

- pod kredensem/parasolem under the sideboard/an umbrella

- pod ziemią below (the) ground, under(neath) the ground

- pod powierzchnią below a. under(neath) the surface

- mieszkanie pode mną the flat below a. underneath mine

- tunele pod centrum miasta tunnels under(neath) a. beneath the city centre

- pod warstwą tynku beneath a layer of plaster

- czuć piasek pod stopami to feel the sand under a. beneath one’s feet

- zaglądałeś pod biurko? have you looked under the desk?

- zginął pod kołami ciężarówki he died under the wheels of a lorry

- jego córka wpadła pod samochód his daughter was run over a. hit by a car

- włóż jakiś sweter pod płaszcz put a jumper on under your coat

- na liście jego nazwisko było pod moim his name was underneath mine on the list

- złożyć podpis pod petycją to sign a petition

- pod jego piórem/pędzlem książk. in his rendition

- pod drzwiami at a. by the door

- pod ścianą by the wall

- pod samym szczytem just below a. right beneath the summit

- pod basztą/wzgórzem zamkowym at the foot of the tower/the castle hill

- pod lasem at the edge of the forest

- spotkajmy się pod kinem let’s meet outside the cinema

- podwiózł mnie pod dom he drove me right home

- podkradł się pod bramę he crept up to the gate

- miejscowość pod Krakowem a place near Cracow

- bitwa pod Waterloo the Battle of Waterloo

- na lato wyjeżdżali zwykle pod Warszawę in the summer they usually stayed somewhere outside Warsaw

- pod wiatr against the wind

- pod prąd against the current, upstream

- płynąć pod prąd to go against the current także przen.

- pod światło against the light

- iść/patrzeć na coś pod słońce to walk/look at sth with the sun in one’s eyes

- zrobić zdjęcie pod słońce to take a photo against the sun

- pod górę uphill

- ścieżka biegnąca pod górę an uphill path, a path going uphill

- pod czyimś dowództwem/nadzorem under sb’s command/supervision

- pod eskortą policji under police escort

- państwo Franków pod rządami Karolingów the Frankish state under (the rule of) the Carolingians

- tereny znajdujące się pod okupacją niemiecką areas under German occupation

- pacjenci/uczniowie pod moją opieką patients/pupils in my care

- córkę zostawili pod opieką babci they left their daughter in the care of her grandmother

- przekazać projekt pod dyskusję to put forward a plan for discussion

- poddać wniosek pod głosowanie to put a motion to the vote

- mam pod sobą 20 pracowników I have 20 people under me

- pod wiceministrem było pięciu dyrektorów there were five directors below the deputy minister

- pod narkozą under a general anaesthetic

- pod moją/jego nieobecność in my/his absence

- pod (czyjąś) presją under pressure (from sb)

- pod przymusem under duress książk. a. coercion

- pod wpływem kogoś/czegoś under the influence of sb/sth

- pod pretekstem ważnego spotkania under a. on the pretext of having an important meeting (to attend)

- złamać się/ugiąć się pod ciężarem czegoś to break/buckle under the weight of sth także przen.

- zeznawać pod przysięgą to testify under a. on GB oath

- obiecał to zrobić pod słowem honoru he gave his word of honour that he would do it, he promised on his word of honour that he would do it

- został aresztowany pod zarzutem kradzieży he was arrested on a theft charge a. on a charge of theft

- nasze pozycje znalazły się pod silnym ostrzałem wroga our positions came under heavy enemy fire

- pod groźbą eksmisji under threat of eviction

- pod karą grzywny under a. on penalty of a fine

- pod karą śmierci on a. under pain of death, under a. on penalty of death

- pod odpowiedzialnością karną under a. on penalty of law

- wiersz pod tytułem „Kot” a poem entitled ‘Cat’

- operacja pod kryptonimem „Arka Noego” an operation code-named a. under the code name ‘Noah’s Ark’

- kościół pod wezwaniem św. Augustyna a church dedicated to a. under the patronage of St Augustine

- pod pseudonimem under a pseudonym

- urodzić się pod znakiem Lwa/Raka to be born under the sign of Leo/Cancer

- na liście figurowała pod nazwiskiem panieńskim she appeared on the list under her maiden name

- co rozumiesz pod pojęciem feminizmu? what do you understand by the notion of feminism?

- muzeum mieści się pod numerem piątym the museum is located at number five

- zanieś te bagaże pod ósemkę take this luggage to (room) number eight

- więcej informacji uzyska pan pod numerem 913 you can find out more by ringing 913

- zostaw dla mnie wiadomość pod tym numerem leave a message for me at this number

- musisz dobrać narzutę pod kolor zasłon you need to a. have to choose a bedspread to go with a. match (the colour of) the curtains

- podkładać słowa pod melodię to put words to the music

- obrazy malowane pod Picassa pictures in the style a. in imitation of Picasso

- napisał wypracowanie pod swoją polonistkę he wrote his essay the way his Polish teacher would like it

- pod wieczór towards the evening

- pod koniec wieku/przedstawienia towards the end of the century/performance

- mieć pod pięćdziesiątkę to be getting on for a. approaching fifty

- temperatura dochodziła pod czterdziestkę pot. the temperature was approaching forty

- wypijmy pod twoją czterdziestkę here’s to your fortieth birthday! pot.

- pod nasze spotkanie! here’s to our little get-together! pot.

- kieliszek wódki pod śledzika a glass of vodka to go with the herring

- podtytuł subtitle

- podsekretarz undersecretary

* * *

1) ( poniżej) under

2) ( obok) by

3) ( w pobliżu) near

4) ( dla wyrażenia przyczyny) under

1) ( kierunek) under

2) ( dla wyrażenia czasu)

3)

* * *

+ Ins.

1. (= poniżej) under; pod stołem under the table; pod ziemią underground; pod wodą underwater; pod spodem below, underneath; pod marynarką/płaszczem under one's jacket/coat; pod parasolem under the umbrella.

2. (= tuż przy czymś) by; pod ścianą by the wall; pod drzwiami at the door; dom pod Londynem a house near London; bitwa pod Grunwaldem/Waterloo the battle of Tannenberg/Waterloo; pod ręką at hand; wszystkie potrzebne książki mam pod ręką all the books I need are at hand.

3. ( w zwrotach wyrażających przyczynę) under; pod przymusem under pressure; pod wpływem czegoś under the influence of sth; pod naciskiem under duress; pod zarzutem czegoś on a charge of something; ugiąć się pod ciężarem czegoś be laden with sth, bend down under the load of sth; pod pretekstem czegoś under l. with the pretext of sth.

4. (= pod nadzorem, opieką) under, in; pod czyimś przewodnictwem under the leadership of sb; pod kontrolą under control; pod czyimś kierunkiem under sb's supervision; pod czyimś dowództwem under sb's command; pod okiem wychowawcy under the tutor's supervision; statek pod polską banderą a ship under the Polish banner; urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą be born under a lucky star.

5. ( dla wyrażenia sankcji) under, on; pod groźbą czegoś under threat of sth; pod karą pozbawienia wolności under threat of imprisonment; zeznawać pod przysięgą testify on l. under the oath.

6. ( w zwrotach wyrażających nazwy) kościół pod wezwaniem św. Tomasza St. Thomas Church, St. Thomas's Church, the Church of St. Thomas; powieść pod tytułem... novel entitled...; lepiej znana pod panieńskim nazwiskiem better known by her maiden name; piszę pod pseudonimem Kulis I write under the pen name of Kulis; kino pod nazwą Paladium Paladium movie-theater.

7. ( w zwrotach wyrażających położenie) podpisać się pod listem/petycją sign a letter/petition; umieścić pieczęć pod umową stamp the contract/agreement.

8. ( w zwrotach wyrażających sposób) pod kątem prostym at a right angle.

9. + Acc. ( w zwrotach wyrażających kierunek) under; pod stół under the table; pod prąd against the stream l. tide; pod wiatr against the wind; pod górę uphill; wpaść pod tramwaj/samochód/pociąg be hit by a streetcar/car/train, be run over by a streetcar/car/train.

10. + Acc. (w zwrotach wyrażających czas, okoliczności) at, in; pod koniec lipca at the end of July; pod wieczór in the evening, towards (the) evening; pod twoją nieobecność in your absence; mężczyzna pod pięćdziesiątkę a man approaching l. nearing fifty.

11. + Acc. ( w zwrotach wyrażających robienie czegoś na wzór czegoś) robić coś pod dyktando do what one is told by sb; dobrać zasłony pod kolor dywanu match the curtains with the carpet; malować pod kogoś paint for sb.

12. + Acc. ( w innych zwrotach) oddać propozycję pod dyskusję submit the suggestion for discussion; wziąć coś pod rozwagę take sth into consideration; oddać projekt ustawy pod głosowanie submit the bill to a vote.

* * *

- ę -esz

1. (= chwytać) catch, seize, grasp, snatch; łapać kogoś za słowa l. słówka use l. turn sb's words against them; łapać oddech catch one's breath, gasp for breath; łapać stację pot. pick up a (radio) station.

2. pot. (= zatrzymywać) catch, apprehend; łapać złodzieja! thief! thief!, stop the thief!; łapać kogoś na gorącym uczynku catch sb red-handed, catch sb in the act; łapać kogoś na czymś catch sb doing sth.

3. (o uczuciach, bólu) catch, seize, captivate; kurcz mnie złapał I was seized with a cramp; łapać grypę catch a cold, come down with a cold.

4. pot. (= rozumieć) catch on, follow, grasp, get the drift of; on nic nie łapie he doesn't follow at all, he doesn't get it.

1. (= chwytać się) grasp, clutch, catch hold of; łapać się na coś be deceived by sth, be led down the garden path; łapać się na czymś catch o.s. doing sth; łapać się za jakieś zajęcie take up an occupation; łapać się za głowę clutch one's head.

2. ( o zwierzętach) (= dawać się schwytać) fall into traps/snares/nets, get caught.

* * *

-o-

1. (= kwalifikacje) profession; occupation; kim on jest z zawodu? what's his profession?; zawód aktora/lekarza/nauczyciela acting/medical/teaching profession; zawód wyuczony learned profession; zawód wykonywany practiced profession; pracować w swoim zawodzie practice one's profession; z zawodu by profession.

2. (= rozczarowanie) letdown; disappointment; zawód miłosny disappointment in love; sprawić komuś zawód be a disappointment to sb.

- iść do piekła to go to hell

- smażyć się w piekle to roast in hell

- piekło na ziemi hell on earth

- piekło nieudanego małżeństwa the hell of a failed marriage

- przejść piekło okupacji/łagrów to go through the hell of the Nazi occupation/the Gulag

- życie z nim jest piekłem life with him is hell

- zmienić czyjeś życie w piekło to make sb’s life hell

■ bodajbyś z piekła nie wyszedł przest. may you rot in hell

- niech go piekło pochłonie przest. to hell with him

- do piekła by/bym za nią poszedł he’d/I’d go through fire and water for her

- chłopak/baba z piekła rodem a hellish youth/woman

- miał pomysł z piekła rodem he had a hellish idea

- pokolenie młodsze/starsze the younger/older generation

- od pokoleń for generations

- tradycje rodzinne były przekazywane z pokolenia na pokolenie family traditions were handed down from generation to generation

■ pokolenie Kolumbów representatives of the young Polish intelligentsia at the time of the Nazi occupation

- pokolenie pryszczatych representatives of the young Polish intelligentsia in the 1950s